Punt ota veglia

Ellas/Els staun traunter duos punts. Quella suotvart, la Punt ota veglia, ho do il nom a Puntraschigna/Pontresina ed ella ho almain 300 ans, scu ch’üna inscripziun demuossa. Ma già bger pü bod stu esser steda cò üna punt. In mincha cas eiran ils signuors da «Ponte Saracino» üna famiglia pussaunta in Engiadin’Ota düraunt il temp otmedievel. Dal 1139 al 1244 vaivan els l’«uffizi da chancelier» illa val, aunz cu perder quel a la famiglia de Planta da Zuoz. A nun es cler, dinuonder cha’l nom «Saracino» deriva. Ho’l da chefer culs Saracens, scu cha bgers crajan? Haun propi guerriers muslims fabricho la prüma punt a Puntraschigna? Pü prubabel na.

Puntraschigna es entro illa glüsch da l’istorgia i’l 12evel tschientiner. Scu la granda part da las vschinaunchas da l’Engiadin’Ota es eir «ad Pontem Sarasinam» documento i’ls documaints da Gammertingen dal 1137 e’l 1139. Ils cunts da Gammertingen haun vendieu quella vouta lur vasts bains engiadinais a l’uvas-chia da Cuira, ün territori dal Lej da Silvaplauna fin a S-chanf e dal Lago Bianco sül Bernina fin al Lej da Palpuogna sül Alvra. Predsch: 1000 marcs d’argient e 60 untschas d’or – ün stupend affer. Interessant es cha’ls bains a Puntraschigna nu sun gnieus vendieus, dimpersè regalos a l’uvas-ch – a bön dal salüd da l’orma da la famiglia nöbla svabaisa.

In oters documaints medievels es scrit: «de Ponte Saracino» (1303) e «Puntrischign» (1325). Pontresina, il nom tudas-ch üsito dad hoz, es documento per la prüma vouta l’an 1552. La punt superbgia, chi surpassa la chavorgia dal torrent, ho do il nom a la vschinauncha ed eir sia vappa. Hozindi è’la cuntschainta scu Punt ota veglia ed es traversabla a pè u cul velo, per exaimpel scha’s voul ir tal parc da rampcher u tal pumptrack a Cuntschet. D’inviern maina la punt istorica directamaing tar las loipas da passlung.

Che cha «Pont» e «Punt» significhan es cler. La dumanda interessanta es però, dinuonder cha las desinenzas «-resina» und «-raschigna» derivan. Ün’interpretaziun as referescha al god in vicinanza. Lo gniva pü bod exploto rescha per l’exporter a Venezia, inua ch’ella gniva druveda per stupper sfessas da barchas. Que vain almain quinto. Schabain cha noms locals derivan suvenz dals contuorns, schi es que i’l cas da Puntraschigna/Pontresina poch prubabel, siand cha maunchan indicaziuns in scrit scu «God da la rescha» u «Punt raschigna».

Puntraschigna vain suvenz miss in colliaziun culs Saracens. Quist pövel militant da l’Africa dal Nord dess avair regno aint illa Tuor Spagnola ed hegia construieu la punt suravi l’Ova da Bernina. Es que uschè? Il nom documento «Ponte Saracino» sugerescha almain ün connex. Scha’ls Saracens sun propi eir stos a Puntraschigna, es però üna dumanda avierta. Cronicas quintan ch’els hegian attacho zieva il 940 püssas voutas l’uvas-chia a Cuira e ch’els hegian desdrüt la clostra da Mustér/Disentis. Els sun rivos fin a San Galla e plündragiaivan gugent i’l Vallais. Lur expediziuns da rapina faivane davent da lur basas sül Lucmagn e’l Simplon. Lur basa principela as rechattaiva a Saint-Tropez, dinuonder ch’els sun darcho gnieus s-chatschos dal 974.
Cha’ls Saracens haun fabricho üna punt a Puntraschigna, pera magari imprubabel, perque ch’els nun eiran cuntschaints scu constructuors, dimpersè tmieus scu destructuors e plündrageders. E la Tuor Spagnola sur la vschinauncha es gnida fabricheda pür intuorn il 1200. Dimena lönch zieva las invasiuns dals Saracens.

Dinuonder deriva dimena il term «Saracino» chi s’ho mantgnieu a Puntraschigna fin hoz – taunt i’l nom da la vschinauncha scu eir illa cuntschainta schlatta Saratz? Quist’expressiun ho be indirectamaing da chefer culs Saracens surmanzunos. I’l temp medievel gniva nempe druvo «Sarracenus» e sias diversas modificaziuns in möd già bod inflaziunari, na be per muslims, dimpersè per tuot quels chi paraivan esters u vaivan üna pel ün pô s-chüra. Perque es que bain pussibel ch’ün «Saraschin» u «Saracinus» ho construieu la punt suravi la chavorgia. Landrour es alura naschieu il nom «Punt-Saraschin».

L’ingiuviner cuntinuescha

Per quista interpretaziun discuorra cha’s chatta il nom dal constructur eir in oters noms da punts, per exaimpel in «Tardisbrücke» (sper Landquart). Scha que vela eir per nossa punt? Nus nu savains. Il nom Puntraschigna/Pontresina resta misterius. Forsa ch’el ho eir da chefer cul graun saracen (Buchweizen). La cultivaziun da quel ho üna lungia istorgia illas vals limitrofas Puschlev e Vuclina. Lo vain el numno «grano saraceno».